In my secondary school I was fortunate to learn technical subjects like Fitting, Welding and Wiring along with Engineering Drawing classes. I don’t know the syllabus schools have now but that time, in and around Pune there were very few schools which taught technical course starting from 8th standard to 10th standard. Course was bit exciting to learn as it had new subjects, exhausting due to extended classes before & after school hours and scary as hell due to harsh punishments for even small negligible mistakes. It was the time when the mindset towards approaching each subject was independent. No interconnections between geography or mathematics with history or any of the technical subjects whatsoever. When I was in 9th standard, my school with the help of some NGO arranged an industrial visit to TATA Motors, then popularly known as Telco [1]. It was the automobile manufacturing plant in which I remember watching Indica car coming into life. Right from the first scene – giant roll of sheet metal getting cut into big pieces and pressed and welded to form a shape like doors and front bonnet of a car, till last scene of fresh new car drove into washing chambers to check leakage through doors or windows. Everything Cutting, pressing and welding all done automatically by big robots. There were many engineers working along with those big robots and conveyer belts to meet target of making around one hundred cars a day! Adjacent to manufacturing plant there is a pond maintained by company to form a balance with the environment.

A couple of years later, I again thought of that visit when I was studying Mechatronics in my Engineering Diploma course. Mechatronics is multidisciplinary studies that involves mechanical and electronics engineering. My approach of visit to manufacturing plant during school time was primarily through the eyes of fitting, welding and wiring. This vision evolved a bit when I studied mechatronics. Of course, relating to things is really joy! I was dumbstruck by the fact that every subject I ever studied is well converged into that manufacturing plant.

There was another dumbstruck moment few years later when I was in Engineering Degree course. I was studying a small topic on mergers and acquisitions took place at the start of 21st century. It was start of a new era. Boundaries between diverse fields started coming down. Fixed-line & mobile telephone industry, mobile phone manufacturers, network equipment companies, television cable operators started coming together in USA and Europe. The article in The Economist had detailed information which I read it repeatedly with the feeling of awe.  I am not able to find URL of that particular article, but I guess it was part of a series. [2] This article published in 2006 states that European consumers were not so sure about the need of bundling three services altogether fixed line phone, broadband service and multichannel television service but industries went ahead to pursue the convergence of technologies. Around that time of time India too had television service providers that were mobile service providers (Videocon, Reliance, Airtel) too but bundling of services was never popular.

Later in that decade, globally, convergence of technologies did bring big changes. In Internet world cloud computing was the buzzword. In India mandatory digitalization of distribution of TV cable signals started in 2012. Mobile 4G network launched here at the same time. Free Cloud storage for individuals by Dropbox, Microsoft and google came into picture. There was guideline for enforcement of net neutrality in 2017 and affordable 4G handsets and cheaper of telecom services and popularity of social media website and phone applications gave great push to usage of mobile internet. Now we have new jobs which didn’t exist 10 years ago. [3]

These all thoughts were in my mind in bit and pieces. The reason I am writing this is because I suppose, I am about to get dumbstruck once again soon. Ericsson’s 5G network technology has applications in Audi’s automotive production. [4] Ericsson did fly drone with 5G for health care application. Self-driving cars are relying on 5G network too! [5] So now we may soon see association between semiconductor chips makers and automobile industry along with telecom!

Well, it is not magic to access youtube/skype on TV set at home and browse through long list of TV shows on mobile phone while walking out of home and then watch it on screen in taxi while travelling. Everywhere voice and data connectivity in most cases is attached to one subscription and provided by one operator. What next is, that taxi would be driverless car!

Amidst this big bang of Information and web of connectivity, as of today, in India we are reviewing where we stand. Question being asked in Lok Sabha regarding “Computer literacy” is surely not a bad sign. [6]






[6] - LOK SABHA List of Questions for ORAL ANSWERS Monday, August 6, 2018/Shravana 15, 1940 (Saka) = Computer Literacy *279


रात्री उशीरा गाडी घराजवळच्या गल्लीत आली आणि नेहमीच्या ड्रॉप पॉंईटच्या आलीकडेच थांबली. मी गाडीतुन उतरलो तसे रस्त्याच्या मधोमध मोजून चार कुत्रे आरामात बसली होती. मनात त्यांना घाबरुन नमस्कार केला. (कुत्र्यांची जाम भिती वाटते मला!) मग ते सगळे सवयीप्रमाणे गाडीमागे धावले आणि मी घराकडे!

धावताना त्या बंगल्यापाशी नेहमीप्रमाणे थांबलो आणि मोठा श्वास घेतला. “रातराणी”च्या फुलांचा छान वास आला. नकळत खिशात हात गेला आणि मी मोबाईल फोन बाहेर काढला. स्वत:वरच जोरदार हसु आले!

मोबाईल फोनफोन बाहेर निघतो कारणे अनेक असतात

कोणाशीतरी सतत बोलायलाकॉल करायला, मेसेज करुन गप्पा मारयला.

काहीतरी महत्त्वाचे ऐकु येत असेल तर वोइस रेकोर्डरवर आवाज सेव्ह करायला.

काही तरी छान दिसल की लगेच फोटो काढुन आठवण जपायला.

पण त्या रातराणीच्या फुलांचा वास साठवायला माझ्या फोन मधे काहीच सोय नाही.


Hazaaron Khwaishein Aisi

Hazaaron Khwaishein Aisi

Hazaaron Khwaishein Aisi

मोस्टली आपण सगळे कसे सेल्फ सेंट्रीक असतो ना? स्वत:चे काम, शिक्षण, करीअर, प्रोमोशन्स, पैसाअडका, रीलेशनशिप्सनातलग, सख्खे, जवळचे मित्रमैत्रीणी वगैरे.. इथवरच. अशा आपोआप तयार झालेल्या चोकटीच्या आत. चोकट पूर्वी म्हणायचे आजकाल याला सर्कल म्हणतात. तर आपण सगळे आपाआपल्या सर्कलच्या आत सुखी राहण्याचा प्रयत्न करत असतो. सुखाच्या व्याख्या सगळ्यांच्या वेगवेगळ्या. पण आपल्यातलेच काही जण सेल्फ सेंट्रीकपणा थोडा बाजुला सारून इतरांच्या सर्कलमधे डोकावतात, त्यांच्या सुखादु:खाच्या संकल्पना समजून घ्यायचा प्रयत्न करतात. एका सर्कलमधली गरजदुसर्‍या सर्कलमधे चैन“…! काही सर्कल्स मधे बेसिक सुख कधी नव्ह्तेच..! असे जेव्हा कळते तेव्हा मात्र समाजिक लेव्ह्लवर बदल केले पाहिजेत असे वाटते. जगात समता हवी, विषमता नको.

असे बदल केले पाहिजेत हे पूर्वीच्या लोकांनासुद्धा वाटले असेल. त्यांनी आपापल्या परीने काही विचार मांडले. मग सगळ्यांनी सर्कल मोठे करा, सर्कलच ठेवू नका, सगळ्या सर्कल मधे समानता पाहिजेत एक ना अनेक विचारधारा निर्माण झाल्या. आपणही अजाणतेपणी अशा विचारांना फोलो करत असतो तर काही जण एक विचारधारेला घट्ट धरुन वि हॅव टु चेंज द वर्ल्डच्या मागे लागतात. क्रांतिरेव्हेलुशन आणण्यासाठी धडपड करतात. कुणी पूर्ण आयुष्य वेचत या कामात तर कुणी काही वर्ष, तर कुणाला विचार पटतात पण करु काहीच शकत नाही.

विक्रमचे वडील गांधीवादी असतात. त्याला वाटते की वडीलांच्या विचासरणीमुळे त्याचे कुटुंब मध्यमवर्गीय आहे. त्याला मोठ व्हायचे असते. तसा तो होतोही नंतरच्या काळात. अशक्य डील शक्य करु शकणारा असे त्याचे नावही होते राजकारणी आणि बिझनेसमन लोकांमधे.

सिद्धार्थ वर डाव्या विचारसरणीचा प्रभाव असतो. मुळापासुन बदल केले पाहिजेत आणि आपण स्व:त याची जवाबदारी उचलली पाहिजे. तो सोबतच्या मित्रांनाही हे विचार पटवुन देतो. ऐनवेळेस बरेच जण माघार घेतात. पण सिद्धार्थ जेवढे सोबत आहेत त्यांना घेवून चळवळीत उडी घेतो. बिहारमधल्या छोट्या गावात जाउन सुधारणांचे काम चालू करतो. यासाठी त्याचे सर्वस्व देतो. या चळवळीला कधी हिंसात्मक वळण लागल्यामुळे पोलिस सतत त्याच्या मागे लागलेले असतात.

या दोघांना गिता नावाची मुलगी आवडत असते. गिता विक्रमला चांगला मित्र मानत असते आणि ती सिद्धार्थच्या प्रेमात असते पण त्याच्यासोबत जायला नकार देते कारण तिला परदेशात जाउन शिक्षण घ्यायचे असते. काही वर्षांनंतर आयएएस अधिकार्‍याशी लग्न करते कालांतरने त्याला सोडूनही जाते. ती परत सिद्धार्थला भेटून त्याच्या कामात मदत म्हणून प्रैढ साक्षरता वर्ग चालवते. तिचे आयुष्य मात्र बरेच चित्रविचित्र वळण घेत जाते.

तिघांची सुरुवात दिल्लीतल्या कॉलेजपासून होते आणि पिक्चरचा शेवटाला तिघे तीन टोकाला पोहोचतात. खुप रोचक प्रवास आहे या तिघांच्या जीवनाचा! या सगळ्यांची कॅरॅक्टर्स हे आपल्याच समाजातील वेगवेगळे सर्कल्स आहेत, कॉलेजातल तारुण्य आहे, कहीतरी करण्याची इच्छाशक्ति आहे, विषमता आहे.

के के मेननचे काम नेहमी सारखे मनात ठसते. शायनी अहुजा पण परफेक्ट वाटतो. चित्रांगदा सुंदर आहेच आणि तिने कामही बेस्ट केले आहे.

स्वानंद किरकिरेची गाणी आणि शांतनू मोइत्राचे म्युझिक या सोबतील तोड नाही. बावरा मन माझे सगळ्यात आवडते गाणे आहे.

आर्टस आणि सिनेमॅटोग्राफी छान आहे हे पूर्वार्धात प्रकर्षाने जाणवते. मनाला भिडणारी गोष्ट म्हणजे विक्रमगितासिद्धार्थ यांच्यातील पत्र व्यवहार! सुधीर मिश्रांचा हज़ारों ख्वाहिशें ऐसीनक्की बघा, खुप वेगळा आहे!

चॉकलेट फॅक्टरी

Facebook Memory : August 21, 2015

कधी कधी कंटाळा येऊन असे वाटते की नोकरी-बिकरी सगळं सोडुन द्यावे… काही तरी नवीन, innovative, हटके काम करावेसे वाटते. पण परत तोच गहन प्रश्न की नोकरी सोडुन कसे चालेले?
यावर एकच मार्ग आहे!
विली वोंकाच्या फॅक्टरीत नोकरी मिळवायची.. उंपा-लुंपा बनुन.. परफेक्ट वर्क एन्व्हार्यमेंट वगैरे काय असते ते इथेच मिळणार!
सगळे कामगार कसे एक सारखे दिसणारे, बोलणारे, वागणारे. एकमेकांशी वाद नाही, पोलिटिक्स नाही. मस्त समूहगायन करत, ताल धरत काम करायचे. जॉब प्रोफ़ाईल्स पण किती आहेत ना..! चॉकलेट ढवळण्याचे काम करण्यापासून पार टेलीपोर्टर मशीनपर्य़ंत सगळ काही.
विली वोंकासाठी काम करणे आणि चॉकलेट फॅक्टरीत काम करण्यापेक्षा मोठे job satisfaction काय असेल!?

चॉकलेट फॅक्टरीत काम करण्यापेक्षा मोठे job satisfaction काय असेल!?

चॉकलेट फॅक्टरीत काम करण्यापेक्षा मोठे job satisfaction काय असेल!?

सलाम बॉम्बे!

Salaam Bombay!

Salaam Bombay!

बर्‍याचदा पिक्चरचा शेवट गोड, गुण्यागोविंदाने, happily lived ever afterने केला असेल कि कस बर वाटत. चटका लावणारी शोकांतिका वगैरे असेल तर बरेच दिवस तो शेवट मनात रेंगाळत राहतो. पण जर सांकेतिक/अर्धवट शेवट केला असेल ना तर कळतच नाही काही. कथानक लिहिणार्‍याने आणि डायरेक्टरने ठरवुन असे विचित्र शेवट बनवले की कसेतरीच वाटते. लावा काय अर्थ लावायचा तो आपल्या सोयीने, समजुन घ्या कथेच्या ’फ़्लो’नुसार. डोक्याला शॉट! मग मला कुठेतरी वाचुन, कोणाशी तरी बोलुन, ऐकुन curiosity शांत करावी लागते.

असाच एक फार प्रचंड आवडता पिक्चर ’सलाम बॉम्बे!’. लई वेळा पाहिला. दर वेळेस नवीन वाटतो. दर वेळेस एखादी बारीकसा prop नजरेस पडतो आणि मन खुश होवुन जाते. गोष्टीची सुरुवात होते ती गावाबाहेर असलेल्या अपोलो सर्कशीच्या तंबु उतरवण्याने. सगळे लोक आवराआवरी करत असतात. तिथला एक बालकामगार अकरा वर्षाचा मुलगा क्रिश्नाला मालक गावातुन पानमसाला आणायला पाठवतो. तो जाऊन परत येतो तोपर्यंत सर्कशीचा गोतावळा निघुन गेलेला असतो. रेल्वे स्टेशनला जाऊन ’बडे शेहेर’ जाण्यासाठी तिकीट घेतो आणि बॉम्बेला पोहोचतो. चहाच्या टपरीवर कामाला लागतो तेव्हा त्याचे चायपाव. बॉम्बेतले भिकारी, रस्त्यावररेल्वे स्टेशनवर राहणारी मुले, वेश्या, वेश्यागृह, वेश्यांची लहान मुले, त्यांचे चार पैसे कमावण्याचे धंदे, ड्रग्ज व्यवसायिक, त्या व्यसनात पुर्ण बुडालेले गरीब लोक, बालसुधारगृह यासगळ्यानी बनलेला आणि त्याच्या भोवतालचा समाजात चायपाव त्याच्या सच्च्या, धोकेबाज मित्रमैत्रिणींसोबत कसा survive करतो. लहान मुलांना कोणत्या निरनिराळ्या tragedy मधुन जावे लागते हे बघण्यासारखे आहेखिळवुन ठेवतो पिक्चर एकदम.

दिग्दर्शक मिरा नायरने रस्त्यावर राहणार्‍या मुलांना घेवुन त्यांना प्रशिक्षण देवुन चित्रपटात घेतले. लोकेशन्स म्हणजे मुंबईतले रेल्वे स्टेशन, वेश्यागृह, दफनभुमी, भरपुर रहदारीचे रस्ते, चिल्लररुम, ड्रग्जवाल्याचे सगळे अगदी खरखुरं. सॅंडी सिसिलने एक नंबर फोटोग्राफी केली आहे आणि एका बालकलाकाराला दत्तकसुद्धा घेतले. सुनी तारापोरवाला हिनी मिरा नायरसोबत कथा आणि संवाद लिहिले आहेत.

लिहिण्याचे कारण एवढच की ड्युयल ओडिओवाली फाइल डाऊनलोड केलेली. एक ट्रॅक नोर्मल पिक्चर दुसर्‍या ट्रॅकमधे पुर्णवेळ मिरा नायर बोलते. कथा कशी लिहली, शुट कुठे आणि कशा परिस्थीत केले. ऐनवेळेस छोट्या कामासाठी crew ला उभे करुन काम करवुन घेतलेले किस्से. फंड्स उभे करणे, लहान मुलांना स्वत:च्याच घरात ठेवुन घ्यावे लागले आणि गणपति उत्सवातले शुटिंग सारखी अवघड काम कसे केले वगैरे हे सर्व डिटेल्स टच करतात. मला कित्येक दिवस चित्रपटाच्या शेवटातुन काय अर्थ काढावा काय बोध घ्यावा कळतच नव्ह्ते. पण मिरा नायरच्या बोलण्यातुन खुप सोप्या आणि सहज रितीने कळाले.

अ‍ॅवार्ड्स आणि nominations खुप मिळालेत सलाम बॉम्बे! ला. चार गोष्टींसाठी नक्की बघा सलाम बॉम्बे! मुंबई, मिरा नायर, नाना पाटेकर आणि चित्रपटाचा शेवट!




हिच वेळ आहे ती, नेहमीचीछळवणुक करणारीशांततेची वेळमन अस्वस्थ करणारी काळोखी वेळ..

मध्यरात्र उलटुन गेल्यानंतरची, पहाटेच्या आधीची, मधेच कुठेतरी अडकलेली

अंधार्‍या रात्रीची वेळ, स्वप्न पहाण्याची वेळ.. कालच्या स्वप्नांचे काय झाले याचे दु:ख न मानणारी वेळ.. स्वप्नच ती, काय होणार अजुन त्यांच

वर्तमान विसरवणारी, भुतभविष्यात रमवणारी ही वेळ

सगळे हिशोब मांडले जातात इथे यावेळी. अगदी जुनीपुराणी बालपणीच्या खेळातला डाव ते आजपर्य़ंत नशीबाने खेळलेले डाव. जवळच्यांना रडवलेल्या गोष्टी, अनोळखींना हसवलेल्या गोष्टी.. सरसकट सर्व गोष्टी जमाखर्चाप्रमाणे आजुबाजुला मांडली जातात आपोआप.. तशीच विरुन जातात आपोआप

बाकी उरते शून्य.. पोकळी.. अफ़ाट पोकळीशांत, अस्वस्थ, काळोखी पोकळी

ही पोकळी फ़ुटते, शांतता भंगते, अस्वस्थता गायब होते, काळोख मिटतो, हिशोबाचा कागद नवा कोरा होतो आणि स्वप्नांना खर करण्यासाठी वर्तमानात आणुन सोडतोसुर्योदय…!


रुममधल्या ट्युब्लाइटने ग्यालरीत पडण्याऱ्या चन्द्रप्रकाशाची काही व्हॅल्युच नाही ठेवली असे म्हणुन उगाच ग्यालरीत आलो.
​बराच वेळ इथच बसलोय .

रात्रीचे तीन-साडेतीन वाजुन गेलेत. गेले काही तास टॉप फ्लोअरच्या रुममधे गरम होतय म्हणुन गॅलरीत बसलोय, बिना कामाचा, बिना विचारांचा, बिना स्वप्नांचा, बिना उद्देश्याचा, बिना झोपेचा… आता जाणवले की बेरात्र झाली…

एका वाऱ्याच्या झुळूकेसोबत रातराणी फ़ुलांचा मंद वास आला का तसा भास झाला हे समजलेच नाही. गॅलरीतुन वाहणारा छान गार वारा ऊन्हाळ्याची जाणीव करुन नाही देते पण नुकतीच पोर्णिमा होवुन गेलेला डोक्यावरच्या ऑलमोस्ट पुर्णचंद्राने ही रात्र बेरात्र झाल्याचे केव्हाच सांगितले होते.

समोर दुरवर चौदा-पंधरा मजली उंच चार इमारतींचे बांधकाम अजुन चालू आहे. त्याच्या बाजूला असलेल्या एका इमारतीतून सात-आठ गाड्या नाईट ड्रोप साठी बाहेर पडल्या. अशाच प्रकारच्या काही गाड्या ग्यालरीखालच्या रोडपर्यंत येवुन यु टर्न मारुन परतल्या. त्यांचा पुढच्या ​कोपऱ्यापर्यंत भुंकून भुंकून नेटाने पाठलाग करणारी कुत्र्यान्ची टोळीसुद्धा या बेरात्री थोडीशी थकल्यासारखी वाटते आहे.
एरवी संध्याकाळी चमकणारी आजूबाजूची घरे अशा बेरात्री अंधार माखुन मलूल झालेली पहिल्यांदाच जाणवली.
रुममध्ये चालू असलेली रोकिंग गाण्याची प्लेलिस्ट केव्हाच संपली त्याबरोबरच मित्र आणि त्याचा लपटोप दोघेही स्लीप मोड वर गेलेले होते. गाणी संपल्यानंतर बेरात्रीची शांतता बराच वेळ अनुभवली.
शेवटी ही शांतता मोडली ती पक्षांच्या किलबिलाटाने. झटकन पूर्व क्षितीजावरच्या ढगाला पिवळा केशरी रंग आणि अगदी शेजारी असलेल्या उंच निलगिरी झाडाला हिरवा मिळाला. पूर्ण बेरात्र अपूऱ्या चंद्रप्रकाशात असलेल्या सगळ्या गोष्टी आता अजून उजळत निघाल्या…
ग्यालरीतून रुममध्ये आलो तेव्हा सूर्यप्रकाशाने ट्युब्लाइटच्या प्रकाशाची काही व्हॅल्युच नाही ठेवली!